PET Şişelerde Geri Dönüştürülmüş Plastik Hesabı Değişti: Etiket ve Sleeve İçin Yeni AB Kuralı
PET şişelerde geri dönüştürülmüş plastik hesabı, Avrupa Birliği’nin 30 Haziran 2026 tarihli yeni uygulama kararıyla daha ayrıntılı ve izlenebilir bir yapıya kavuştu. 3 Temmuz 2026’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan 2026/1425 sayılı karar; tek kullanımlık plastik içecek şişelerindeki geri dönüştürülmüş plastik oranının nasıl hesaplanacağını, doğrulanacağını ve raporlanacağını belirliyor. Etiket ve sleeve üreticileri açısından kritik nokta şu: Plastik etiketler ve daralan sleeve’ler artık hesabın açıkça tanımlanmış parçaları arasında yer alıyor.
Karar, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü’nden (PPWR) ayrı olarak Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi’nin uygulanmasına dayanıyor. Bununla birlikte iki düzenlemenin ortak yönü, ambalaj bileşenlerinin malzeme bazında ölçülebilir ve doğrulanabilir hale gelmesi. AB’ye içecek sunan markalar ile onların etiket, kapak ve şişe tedarikçileri için veri kalitesi artık yalnızca sürdürülebilirlik raporlamasının değil, mevzuata uyumun da parçası.
PET şişelerde geri dönüştürülmüş plastik hesabı nasıl yapılacak?
Komisyon Uygulama Kararı (AB) 2026/1425, geri dönüştürülmüş plastik oranını temel olarak iki toplamın oranı şeklinde tanımlıyor: Belirli bir yılda piyasaya sunulan PET şişelerdeki geri dönüştürülmüş plastik ağırlığı, aynı şişelerdeki toplam plastik ağırlığına bölünüyor ve sonuç yüzde olarak ifade ediliyor.
Kararın Ek I’inde hem geri dönüştürülmüş plastik hem de toplam plastik ağırlığı üç bileşene ayrılıyor:
- Şişe gövdesi,
- Kapak ve kapakçıklar,
- Varsa plastik etiketler ve sleeve’ler.
Bu ayrım, etiketin artık yalnızca görsel iletişim yüzeyi olarak değerlendirilemeyeceğini gösteriyor. Plastik bir etiket veya sleeve kullanıldığında onun ağırlığı, malzeme yapısı ve geri dönüştürülmüş içerik bilgisi ürün dosyasındaki hesaplamayı doğrudan etkiliyor. Karar ayrıca geri dönüştürülmüş plastik ağırlığının, şişenin piyasaya sunulduğu noktada ve her parçaya ait hesaplama noktalarından gelen verilere dayanarak belirlenmesini istiyor.
Kağıt etiket ile plastik etiket arasındaki hesap farkı
Kararın gerekçesinde, hedefin plastik içeriğe yönelik olması nedeniyle yalnızca plastik parçaların ağırlığının hesaba alınması gerektiği belirtiliyor. Ortak bir içecek şişesindeki kağıt etiket gibi plastik olmayan parçaların toplam ağırlığın en fazla yaklaşık yüzde 5’ini oluşturduğu kabul ediliyor ve bu parçalar plastik oranı hesabının dışında tutuluyor.
Bu durum “kağıt etiket her koşulda daha uygundur” anlamına gelmez. Etiket seçimi; şişenin kullanım koşulları, nem ve soğuk zincir dayanımı, yapışkan sistemi, ayrıştırma davranışı, geri dönüşüm akışı ve marka gereksinimleri birlikte değerlendirilerek yapılmalı. Ancak hesaplama dosyasında kağıt ile PP, PE veya PET tabanlı etiketlerin aynı satırda ele alınmaması gerekiyor.
| Bileşen | Plastik hesabındaki durum | Üretim dosyasında tutulması gereken temel bilgi |
|---|---|---|
| PET şişe gövdesi | Dahil | Toplam ağırlık ve geri dönüştürülmüş plastik oranı |
| Plastik kapak veya kapakçık | Dahil | Polimer türü, ağırlık ve geri dönüştürülmüş içerik |
| Plastik etiket veya sleeve | Dahil | Film türü, birim ağırlık ve doğrulanmış geri dönüştürülmüş içerik |
| Kağıt etiket | Plastik ağırlığı hesabına dahil değil | Malzeme tanımı ve plastik olmayan parça kaydı |
Yeni karar neden şimdi önemli?
Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi uyarınca PET içecek şişelerinde 2025 hedefi, bir üye devletin pazarına sunulan tüm PET şişelerin ortalaması üzerinden en az yüzde 25 geri dönüştürülmüş plastiktir. 2030 hedefi ise tüm plastik içecek şişeleri için en az yüzde 30’dur. Yeni karar, bu hedeflerin hangi verilerle ölçüleceğini ortaklaştırıyor ve 2023/2683 sayılı önceki uygulama kararını yürürlükten kaldırıyor.
Karar 23 Temmuz 2026’da yürürlüğe giriyor. Üye devletler, piyasaya PET şişe sunan ekonomik operatörlerden şişelerdeki toplam plastik ve geri dönüştürülmüş plastik ağırlığına ilişkin verileri toplamakla yükümlü. Dolayısıyla şişe gövdesi, kapak ve plastik etiket/sleeve bilgilerinin ayrı ayrı izlenmesi, ekonomik operatörün doğru toplamı oluşturabilmesi için gerekli hale geliyor.
Bu gelişme, PPWR hazırlıklarının yerine geçmiyor. AB’nin ambalaj mevzuatındaki genel yönü ve 12 Ağustos 2026 uygulama takvimi için PPWR 12 Ağustos 2026 hazırlık yazımızı; belge yapısına ilişkin ayrıntılar için de PPWR teknik dokümantasyon yol haritamızı inceleyebilirsiniz.
Etiket üreticilerine etkileri
Malzeme beyanı daha ayrıntılı olmalı
“Plastik etiket” ifadesi tek başına yeterli bir teknik tanım değil. Film türü, katman yapısı, kaplama, yapışkan sistemi, birim alan ağırlığı ve nihai etiket ölçüsünden hesaplanan birim ağırlık açıkça kayıt altına alınmalı. Eğer etiketin kendisinde geri dönüştürülmüş plastik bulunuyorsa oran, kullanılan teknolojiye ve uygunluk beyanlarına dayanan doğrulanabilir veriyle desteklenmeli.
Parti ve tedarikçi izlenebilirliği güçlenmeli
Karar, uygun geri dönüşüm teknolojilerinden gelen malzemeler için uygunluk beyanlarındaki oranların ilgili şişe parçasının ağırlığıyla ilişkilendirilmesini öngörüyor. Farklı geri dönüşüm yöntemlerinin karıştığı süreçlerde ise hesaplama noktaları ve kütle dengesi kuralları devreye giriyor. Etiket üreticisinin reçete, hammadde lotu, üretim emri ve sevkiyat kaydını birbiriyle bağlaması, müşterinin raporlama zincirindeki eksik halkayı kapatır.
Tasarım kararı veri kararı haline geliyor
Etiket ölçüsü veya sleeve kalınlığındaki değişiklik yalnızca maliyet ve raf görünümünü değil, şişenin plastik ağırlığı toplamını da değiştirir. Bu nedenle numune onayı sırasında gramajın ve nihai kesim ölçüsünün dondurulması; revizyonlarda teknik föyün güncellenmesi önemlidir. Ayrıştırma ve malzeme tanımlama konusunda yaklaşan yükümlülükler için AB atık ayrıştırma etiketleri analizimize da bakabilirsiniz.
İçecek markaları ve dolum işletmeleri ne yapmalı?
- Bileşen ağacını çıkarın: Şişe gövdesi, kapak, etiket ve sleeve’i ayrı malzeme kodlarıyla tanımlayın.
- Birim ağırlığı doğrulayın: Nominal gramajı gerçek üretim numuneleri ve toleranslarla karşılaştırın.
- Tedarikçi kanıtlarını eşleştirin: Geri dönüştürülmüş içerik beyanını lot, uygunluk belgesi ve kullanılan geri dönüşüm teknolojisiyle ilişkilendirin.
- Plastik olmayan parçaları ayırın: Kağıt etiketleri plastik paydasına eklemeyin; yine de malzeme dosyasında ayrı kaydedin.
- Değişiklik kontrolü kurun: Film, kalınlık, yapışkan, ölçü veya tedarikçi değiştiğinde hesaplamayı yeniden onaylayın.
- Pazar hareketlerini belgeleyin: Üye devletler arası hareketler ve ihracat için gereken düzeltmeleri sorumlu ekiplerle koordine edin.
Avrupa Komisyonu’nun karar ve ekler sayfası, uygulama metni ile teknik ekleri birlikte sunuyor. İşletmeler, iç kontrol listelerini oluştururken özet haberler yerine bu birincil belgeleri esas almalı.
Kısa özet
AB 2026/1425 sayılı karar, tek kullanımlık PET içecek şişelerindeki geri dönüştürülmüş plastik hesabını şişe gövdesi, kapak ve varsa plastik etiket/sleeve bileşenleri üzerinden standartlaştırıyor. Kağıt etiketler plastik ağırlığı hesabının dışında kalırken plastik etiketler hem paya hem paydaya, kendi malzeme ve geri dönüştürülmüş içerik özelliklerine göre yansıyor. Etiket üreticileri için öncelik; doğru birim ağırlık, malzeme reçetesi, tedarikçi beyanı ve parti izlenebilirliğini aynı teknik dosyada birleştirmek.
PET şişe projelerinizde film türü, etiket ölçüsü, yapışkan performansı ve üretim toleranslarını mevzuat verileriyle birlikte ele almak istiyorsanız, Dijital Rulo Etiket ekibiyle teknik ihtiyaçlarınızı paylaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Plastik etiket PET şişenin geri dönüştürülmüş içerik hesabına dahil mi?
Evet. Kararın Ek I formülleri, varsa plastik etiket ve sleeve’lerin hem toplam plastik hem de geri dönüştürülmüş plastik ağırlığı hesabında ayrı bileşen olarak dikkate alınmasını öngörüyor.
Kağıt etiket de aynı hesaba girer mi?
Hayır. Hesap plastik parçalara odaklandığı için kağıt etiket gibi plastik olmayan parçalar plastik ağırlığı toplamına dahil edilmiyor. Bununla birlikte malzeme tanımı ve izlenebilirlik kaydı korunmalı.
Karar PPWR’nin bir parçası mı?
Hayır. 2026/1425 sayılı uygulama kararı, Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamındaki hesaplama, doğrulama ve raporlama kurallarını uyguluyor. PPWR farklı bir düzenleme olmakla birlikte ambalaj verisinin doğrulanabilirliği açısından paralel bir uyum ihtiyacı yaratıyor.
Etiket üreticisi hangi verileri müşterisine vermeli?
En azından film türü, birim alan ağırlığı, nihai etiket veya sleeve ağırlığı, katman yapısı ve varsa doğrulanmış geri dönüştürülmüş plastik oranı sunulmalı. Belgeler hammadde lotu ve üretim emriyle ilişkilendirilmeli.
Yeni hesaplama kuralları ne zaman yürürlüğe giriyor?
Karar AB Resmî Gazetesi’nde 3 Temmuz 2026’da yayımlandı ve 23 Temmuz 2026’da yürürlüğe giriyor.
Bir yanıt yazın